|
انقلاب اسلامی و مبانی باز تولید فکری آن 2 |
|
28 خرداد 1387 ساعت 09:16 |
|
خلاصه زیر از فیروز آبادی
از کتاب انقلاب اسلامی و مبانی باز تولید فکری آن (قسمت دوم)
فصل اول :
از آنجا که انقلاب اسلامی تئوریزه نشده است لذا استراتژی های بلند مدت نظام در ابعاد فرهنگی، سیاسی و اقتصادی تبیین نشده است. برای تبیین انقلاب اسلامی نمیتوان از تئوریهای دیگران استفاده نمود.
برای تبیین این پدیده باید به شش سوال زیر پاسخ داد :
1. ریشهها و عوامل پیدایش انقلاب اسلامی :چرا انقلاب اسلامی در آن شرایط تاریخی پیروز شد ؟ در این بخش به عوامل درونی پرداخته شده است اما از عوامل بیرونی غفلت شده است.
2. ساز و کار پیروزی انقلاب اسلامی چه بوده است؟ سازماندهی، بسیج و برقراری ارتباطات به عنوان سه مقوله اصلی در جنبشهای اجتماعی باید در پدیده انقلاب اسلامی تبیین شود.
3. چرایی پیروزی انقلاب اسلامی
4. اهداف و غایتهای انقلاب اسلامی
5. روششناسی تبیین انقلاب اسلامی.
6. چه کسانی قادرند انقلاب اسلامی را تبیین نمایند؟ جواب مختصر این است که باید محققی باشد که خود بازیگر ناظر بوده است.
...
فصل اول :
از آنجا که انقلاب اسلامی تئوریزه نشده است لذا استراتژی های بلند مدت نظام در ابعاد فرهنگی، سیاسی و اقتصادی تبیین نشده است. برای تبیین انقلاب اسلامی نمیتوان از تئوریهای دیگران استفاده نمود.
برای تبیین این پدیده باید به شش سوال زیر پاسخ داد :
1. ریشهها و عوامل پیدایش انقلاب اسلامی :چرا انقلاب اسلامی در آن شرایط تاریخی پیروز شد ؟ در این بخش به عوامل درونی پرداخته شده است اما از عوامل بیرونی غفلت شده است.
2. ساز و کار پیروزی انقلاب اسلامی چه بوده است؟ سازماندهی، بسیج و برقراری ارتباطات به عنوان سه مقوله اصلی در جنبشهای اجتماعی باید در پدیده انقلاب اسلامی تبیین شود.
3. چرایی پیروزی انقلاب اسلامی
4. اهداف و غایتهای انقلاب اسلامی
5. روششناسی تبیین انقلاب اسلامی.
6. چه کسانی قادرند انقلاب اسلامی را تبیین نمایند؟ جواب مختصر این است که باید محققی باشد که خود بازیگر ناظر بوده است.
تئوریهای تحلیل انقلاب اسلامی
1. شکاف بین توسعه سیاسی و توسعه اقتصادی : توسعه اقتصادی کشور در مقطعی انتظارات جامعه را افزایش داد اما در دوران رکود به این انتظارات پاسخ داده نشد و لذا جنبش اجتماعیای شکل گرفت. به طور خلاصه انقلاب اسلامی پاسخی بود به شکاف بین انتظارات و امکانات.
2. گسست بین مدرنیسم و سنت : جامعه از بعد نظری و فرهنگی بگونهای میاندیشده است اما سیاستهای اقتصادی و سیاسی با آن نگرش ها همخوانی نداشته است.
3. در ادامه بحث قبل میتوان گفت تحولات زمان پهلوی به لایههای زیرین اجتماعی توجهی نداشته است و این لایهها از سیاستها و تحولات دور بودهاند.
4. به وجود آمدن نظام اجتماعی وابسته برای تحقق منافع نظام اجتماعی سرمایهداری از طریق کودتا. با توجه به اینکه مقاومت فرهنگی مانع استقرار این نظام بود لذا سیاستهای فرهنگی در دستور کار قرار گرفت که با مقاومت اجتماعی مواجه شد.
5. دولتسازی و ملتسازی از بالا بدون مشارکت خرده فرهنگها.
6. فقدان عدالت و وجود تبعیض و شکاف طبقاتی.
انقلاب اسلامی باعث شد که برخی از اندیشمندان در تئوریهای خود تجدید نظر نمایند. مثلا خانم تدااسکاچپل معتقد شد که انقلابهایی هستند که ساخته میشوند. او علت این اتفاق را در انقلاب اسلامی ناشی از مکتب تشیع میدانست.(وی قبلا معتقد بود که انقلابها پیش از آنکه ساخته شوند به وجود می آیند.)
علاوه بر علل داخلی، ریشه ها و عوامل بیرونی زیر را نیز میتوان برای انقلاب اسلامی برشمرد:
• وابستگی و سرسپردگی به آمریکا و بحران هویت.
• سیاست آزادیگرایانه دموکراتها در زمان کارتر.
چگونگی رخداد انقلاب اسلامی و مکانیسم آن :
• سازماندهی مردمی : مراسمهای سنتی نظیر هفتم، چهلم و ... و محوریت مساجد و حسینیهها یکی از ویژگیهای منحصر به فرد انقلاب اسلامی است.
• زبان حضرت امام خمینی(رحمت ا... علیه) : زبان ایشان زبانی آشنا با فرهنگ مردم بود. مثلا ایشان هیچگاه از کلمه امپریالیسم استفاده نکرد و شیطان بزرگ را به کار میبردند.
چرا انقلاب اسلامی پیروز شد؟
بحث اصلی نظری انقلاب اسلامی در تئوری ولایت فقیه است. این نظریه عامل اصلی بسیج تودهها و منابع و ... و پوششی برای زیر چتر قرار گرفتن همه گروهها و نیروهای اجتماعی بود. این نظریه راه سومی را برای بشر گشود.(راه سوم میان صلاحیت شخص حاکم و یا شیوه حکومت).
در این نظریه جمهوریت شکل نظام و اسلام محتوای آن است.
پنج ویژگی نظریه ولایت فقیه :
1. پیوند حق با تکلیف : مشروعیت دارای دو رکن حقانیت و مقبولیت است.
2. جمع میان حق فردی و حق اجتماعی.
3. پیوند حقوق انسانی و حقوق الهی.
4. جمع ویژگیهای شخص حاکم و چگونگی حکومت کردن.
5. دو پیام مهم امام برای دنیا :
5.1. احیای خدا در شناخت و معرفت(علم دینی)
5.2. احیای و تقویت معنویت در ساحت روابط انسانی و اجتماعی
یکی دیگر از شرایط عینی پیروزی انقلاب اسلامی خود آگاهی ملی و شیعی ناشی از بحران هویت، استبداد و وابستگی به غرب و بیتوجهی به شریعت اسلام بود.
اهداف خارجی انقلاب اسلامی
1. ارائه فلسفه سیاسی جدید برای بشر.
2. احیای خدا در ساعت معرفت و معنویت
3. القاء انگیزه و روحیه استقلال و آزادیگرایی جمعی در کشورهای وابسته
4. چالش با دو قطبی بودن عالم و زمینه سازی برای فرصتها و امکانات برابر در عرصه بینالملل.
چرا انقلاب اسلامی تئوریزه نشده است ؟
1. پیروزی زود رس
2. تصور غلط از انقلاب اسلامی توسط علما و نگاه تمامیت خواه به دولت دینی و غفلت از رسالت نقادی توسط آنان(قدرت زدگی علما)
3. بی توجهی به ملزومات فکری دولت دینی
4. وجود تحجّر در روحانیت
برخی دیگر از مسائل مرتبط با تئوریزه نشدن انقلاب عبارتاند از :
5. جایگزینی پارادایم توسعه به جای انقلاب بعد از جنگ : الگوی توسعه بعد از جنگ سه ایراد اصلی داشت :
5.1. بیگانگی با هویت و فرهنگ ایرانی اسلامی
5.2. یک سویه بودن آن
5.3. حرکت شتابان
6. پاسخ غیر دینی به سوالات جامعه دینی پس از جنگ
7. خلط انقلاب اسلامی با سایر انقلابها
7.1. القاء ترمیدور انقلاب
7.2. القاء مفهوم پایان تاریخ و ایدئولوژی از سوی لیبرالها
مهمترین آسیبهای انقلاب اسلامی
1. فراموشی اندیشه حضرت امام خمینی (رحمت ا... علیه) درباره بقای نظام
1.1. انگیزه و مقصد الهی
1.2. وحدت کلمه
2. جدایی نهاد روحانیت از روشنفکری
2.1. کم شدن پیوند روحانیت با مردم (مثلا به دلیل فراموشی ذی طلبگی)
2.2. فراموشی اهداف انقلاب از سوی روشنفکران
2.3. وجود رگههایی از تحجّر گرایی در روحانیت
3. تجمل گرایی
4. جهت گیری نظام از عوام به خواص
5. عدم ریشهیابی درست مشکلات کشور
|
